Larengoloji (Ses Hastalıkları)

Larengoloji soluk borusunun üst kısmında yer alan gırtlağın yaralanmaları ve hastalıklarıyla ilgilenen tıp dalıdır. Gırtlak ses tellerini içinde barındırır ve ses üretimi ile yutkunmadan sorumludur. Solunum yollarında kritik bir rol oynar.

Sesin yanlış kullanımı nedeniyle ses tellerinin normalden fazla gerilmesi veya farklı sebepler ile yaralanması gırtlak rahatsızlıklarına neden olabilir. Ses tellerinin ve gırtlağın tedavisi vakanın durumuna, hastanın yaşına ya da mesleğine bağlı olarak değişir, oldukça bireyseldir. Doktor kişisel bir tedavi planı oluşturmak için bu faktörleri dikkate alır.

Gırtlak Ne İşe Yarar?

Gırtlağın en önemli işlevi ciğerleri korumaktır. Yutkunurken hava yolunu kapatarak soluk borusundan yiyecek veya sıvının ciğerlere girmesini önler, soluk ve yemek borusunu birbirinden ayırır. Ayrıca hızla kapanıp açılarak öksürmeye yardımcı olur.

Bir diğer işlevi ise ses üretmesidir. Soluk borusunun hemen üstünde yatan gırtlak, solunum sisteminin önemli bir parçasıdır ve ses burada oluşur. İnsanlar bu ham sesi boğaz, burun ve ağız boşluklarıyla şekillendirirler.

Ses Hastalıklarına Neden Olan Faktörler Nelerdir?

Ses telleri sağlıklı kişilerde yumuşak bir şekilde birbirine dokunur. Bu temasa müdahale eden herhangi bir şey ses hastalıklarına neden olabilir. Erken teşhis ses hastalıklarının tedavisinde oldukça önemlidir. 2 ila 4 haftadan daha uzun süren ses kısıklığı, kulak burun boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.

Gırtlağın çeşitli rahatsızlıklarına aşırı konuşma, boğaz temizleme, sigara içme, çığlık atma, şarkı söyleme ya da çok yüksek veya çok düşük sesle konuşma gibi ses tellerinin zorlanmasına neden olan davranışlar yol açabilir. Ses telleri aynı zamanda cerrahi işlemlerden de etkilenebilir. Anestezi veya kişiye solunum tüpünün yerleştirilmesi gırtlak problemlerine neden olabilir.

Ses Hastalıkları Nasıl Teşhis Edilir?

Ses telleri hastalıkları genellikle bir kulak burun boğaz uzmanı tarafından teşhis edilir. Doktor öncelikle gırtlak ve boğazı inceler ve belirtilere bağlı olarak hastaya larengoskopi ve stroboskopi gibi farklı işlemler uygular. X ışınları ve MRG gibi görüntüleme testleri de boğazda büyüme veya diğer doku problemlerini gösterebilir.

Ses Hastalıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Ses hastalıklarının tedavisi konulan teşhise bağlı olarak değişir. Sesin doğru kullanılmaması veya aşırı kullanımı nedeniyle ortaya çıkan sorunların tedavisi bir süre sesi kullanmamak kadar basit olabilir ya da daha komplike sorunlar farklı tedavi yöntemleri gerektirebilir.

Gırtlağı etkileyen koşulların çoğu tedavi edilebilirdir. Gırtlak ve sese kalıcı hasar vermemek adına bu rahatsızlıkların herhangi biri yaşandığında doktora başvurmak önemlidir.

Yaşam tarzı değişiklikleri

Yaşam tarzında yapılan bazı değişiklikler semptomları azaltmaya ya da durdurmaya yardımcı olabilir. Bu değişiklikler yüksek sesle bağırmamak ya da konuşmamak veya bu davranışlardan sonra kişinin sesini düzenli olarak dinlendirmesini içerebilir. Ses tellerini ve etraflarındaki kasları gevşetmek için bazı durumlarda egzersizler yardımcı olabilir. Şarkı söyleme ya da uzun konuşma gibi aktivitelerden önce ses telleri ısıtılmalıdır.

Konuşma terapisi

Dil ve konuşma terapistleriyle çalışmak belirli ses hastalıklarında yardımcı olabilir.

İlaçlar

Bazı ses bozukluklarına ilaçlarla tedavi edilebilecek bir sorun neden olmaktadır. Örneğin tiroid gibi hastalıkların neden olduğu ses hastalıklarında hormon tedavisi uygulanabilir.

Cerrahi prosedürler

Doktor ses tellerinde meydana gelen bazı doku fazlalıklarını ameliyatla çıkarabilir. Tümörler büyümeye devam ederse radyasyon terapisi ve kemoterapi tekil ya da birlikte uygulanarak gırtlak kanserinin tedavisinde kullanılabilir. Ses hastalıklarının tedavisi kişiye özeldir. Doktor tedavi planını oluştururken birçok farklı faktörü dikkate alır.

Ses Hastalıklarını Önlemek için Neler Yapılabilir?

Gırtlak kanserini önlemeye sigarayı bırakmak ve alkol tüketimini azaltmak yardımcıdır. Sesi aşırı ya da yanlış kullanım nedeniyle ses tellerini zorlamamaya özen göstermek ise ses tellerinde oluşabilecek polip ve nodül gibi durumları önleyebilir. Bu özellikle günlerinin çoğunu konuşarak geçiren şarkıcı, politikacı veya avukatlık gibi mesleklere sahip insanlar için önemlidir. Sesi dinlendirmek, fiziksel zindeliği korumak ve alerjik veya reflü gibi tahriş edici faktörleri kontrol etmek için zaman ayırmak ses hastalıklarını önlemeye yardımcı olur.